Doet ze 't of doet ze 't niet? Is robot Tessa effectief?
Na een intensieve periode van dataverzameling zijn we gestart met het analyseren van de data, dus het antwoord op bovenstaande vraag laat nog even op zich wachten. We vertellen je graag wat we analyseren en hoe we de analyses aanpakken.
Sociale robot Tessa geeft op vooraf ingestelde tijden herinneringen en suggesties over uit te voeren activiteiten en taken. In de gehandicaptenzorg wordt robot Tessa ingezet bij cliënten die een hulpvraag hebben rondom dagstructuur. Academy Het Dorp onderzoekt in samenwerking met Tranzo (Tilburg Universiteit) de doelmatigheid van robot Tessa in de gehandicaptenzorg. Het onderzoek maakt deel uit van het promotietraject van onderzoeker Kirstin van Dam. In het onderzoek is data verzameld bij 32 cliënten en hun begeleiders binnen vier zorgorganisaties. Op deze gegevens worden nu verschillende analyses uitgevoerd, om helder te krijgen welke impact Tessa daadwerkelijk heeft gehad.
Effectiviteit op groepsniveau
Allereerst onderzoeken we of de inzet van Tessa op groepsniveau invloed heeft gehad op de hoeveelheid begeleiding die cliënten ontvangen. Hierbij wordt specifiek gekeken naar het aantal begeleidingsmomenten rondom de persoonlijke doelen waarvoor Tessa is ingezet. Tegelijkertijd voeren we dezelfde analyses uit voor de begeleiding als geheel. Zo onderzoeken we of Tessa echt zorgt voor minder begeleiding bij de doelen waarvoor ze wordt ingezet. En of de inzet van Tessa niet juist meer begeleiding nodig maakt op andere gebieden. Deze analyse wordt uitgevoerd met ondersteuning van Robin Smits, methodoloog bij het Trimbos-instituut.
Naast de analyse op groepsniveau wordt ook per cliënt gekeken naar het effect van Tessa.
Effectiviteit op cliëntniveau: SCED-methodologie
Naast de analyse op groepsniveau wordt ook per cliënt gekeken naar het effect van Tessa. Hiervoor gebruiken we de zogeheten SCED-methodologie (Single Case Experimental Design) waarbij we bij de deelnemers herhaaldelijk meten of de vooruitgang op hun eigen doelen en de hoeveelheid begeleiding verandert, vlak voor en na het inzetten van Tessa. Hiermee brengen we per deelnemer het mogelijke effect kwantitatief en visueel in kaart.
De kracht van SCED ligt in de mogelijkheid om veranderingen op individueel niveau in detail te analyseren. Een belangrijk onderdeel van deze aanpak is de visuele analyse, waarbij per cliënt wordt bekeken of er bepaalde patronen te herkennen zijn. Zo kunnen we herkennen hoe elke deelnemer reageert op Tessa over de tijd heen, in plaats van alleen gemiddelden over de hele groep deelnemers te bekijken. Hierdoor kunnen we meer zeggen over wanneer, voor wie en onder welke omstandigheden Tessa effect heeft. Door SCED is er meer aandacht voor de context en onderlinge soms sterk uiteenlopende situaties en cliëntkenmerken waar in de gehandicaptenzorg sprake van is.
De SCED-analyses worden begeleid door professor Patrick Onghena, verbonden aan de Katholieke Universiteit Leuven met ruim 20 jaar ervaring met SCED-onderzoek, en Nienke Siebelink, als ZonMw-fellow verbonden aan Academy Het Dorp waar zij zich specifiek richt op SCED-onderzoek binnen de gehandicaptenzorg.
Analyse van kosteneffectiviteit
Daarnaast onderzoeken we door economische analyse in hoeverre Tessa ook kosteneffectief is op lange termijn. Hiervoor ontwikkelen we een model dat de verwachte kosten en opbrengsten van Tessa vergelijkt met situaties waarin Tessa niet wordt ingezet. Deze analyse kijkt niet alleen naar directe kosten, zoals arbeidskosten van begeleiding, maar ook naar bredere opbrengsten, zoals ervaren kwaliteit van leven. Door gebruik te maken van onderzoeksdata, kennis van experts en inzichten uit de literatuur kan met het model een voorspelling worden gedaan over de meerwaarde van Tessa op de lange termijn (5 jaar).
De economische analyses voeren we uit in samenwerking met Ghislaine van Mastrigt, Ayse Yaylali en Silvia Evers van CAPHRI (Care and Public Health Research Insitute), onderzoeksschool van Maastricht University.
Wat volgt?
De komende periode staat in het teken van het uitvoeren van deze analyses. Daarbij werken we intensief samen met de eerdergenoemde onderzoekers en instellingen. De resultaten zullen we delen via wetenschappelijke publicaties en via onze eigen kanalen.
Wil je op de hoogte blijven van de laatste ontwikkelingen rondom het Tessa-doelmatigheidsonderzoek? Meld je dan aan voor onze nieuwsbrief!
Dit onderzoek wordt gefinancierd door ZonMw, Goed Gebruik Hulpmiddelenzorg thuis (projectnummer 10310012210009) en maakt deel uit van het werk van Academische Werkplaats ZoTeG, ZorgTechnologie in de Gehandicaptenzorg.
Dit bericht is gepubliceerd op 11 september 2025.
