Praatplaat brengt gesprekken over technologie en NAH op gang
Technologie kan mensen met niet-aangeboren hersenletsel (NAH) helpen om het dagelijks leven makkelijker te maken. Met de campagne Tech-NAH-logie willen Patiëntenvereniging Hersenletsel.nl en Academy Het Dorp mensen met NAH en hun naasten bewust maken van die mogelijkheden en stimuleren om passende technologie te gebruiken, en zo de positieve effecten daarvan te kunnen ervaren. Hiervoor is de praatplaat ‘Hoe blijf jij de dag de baas?’ ontwikkeld, die helpt om tijdens bijeenkomsten laagdrempelig het gesprek aan te gaan over technologische ondersteuning in en rond het huis.
Cilia Bril is ambassadeur en ervaringsdeskundige NAH bij Patiëntenvereniging Hersenletsel.nl. Zij gebruikte de praatplaat bij drie lotgenotengroepen om het gesprek over technologie op gang te brengen. We vroegen Cilia naar haar ervaringen.
“Ik had de groepen vooraf al gemeld dat we zouden gaan praten over technologie en NAH, en gevraagd om daar alvast over na te denken. Dit hielp om het gesprek makkelijker te laten verlopen, omdat mensen erop voorbereid waren. De groepen moesten er wel even inkomen. ‘Technologie, wat is dat eigenlijk?’ Naarmate er herkenbare voorbeelden voorbijkwamen werden de deelnemers enthousiaster. Zo kwam het gesprek goed op gang. Een enkeling vond het niet echt interessant, omdat het ging over dingen die voor hen te veel prikkels opleverden of niet op hen van toepassing waren.”
Gestructureerd in gesprek
“De praatplaat hielp heel goed om het gesprek te structureren. De afbeeldingen maakten het heel overzichtelijk en we konden de vragen stap voor stap doorlopen. Veel van de technologieën op de praatplaat werden wel herkend, maar niet alles wordt evenveel gebruikt. De slimme stekker en de smartwatch werden het vaakst benoemd door de deelnemers. Het was leuk om te zien dat mensen tips gingen uitwisselen en notities maakten.
Zo leerde ik zelf bijvoorbeeld om een digitale kalender bij te houden, met herinneringsmeldingen, herhalingen, en kleurtjes voor elke categorie. Het helpt mij voorkomen dat ik dingen vergeet, en dubbele afspraken maak.”
-
Praatplaat ‘Hoe blijf jij de dag de baas?’
De praatplaat helpt om tijdens lotgenotengroepen en bijeenkomsten op een laagdrempelige manier het gesprek aan te gaan over technologie die het dagelijks leven in en rondom huis kan ondersteunen. Het is een plaat met hierop afbeeldingen van technologie en een aantal vragen om een gesprek te starten, zoals: ‘Wat herken je op de plaat?’ en ‘Wat werkt voor jou – of juist niet?’. De praatplaat is gratis te downloaden, op die manier kan iedereen in gesprek gaan over het gebruik van ondersteunende technologie voor mensen met NAH. Download de praatplaat onderaan deze pagina.
Persoonlijke voorkeuren spelen mee
“Bijna iedereen in alle drie de groepen had een smartphone. Hier raakten we bijna niet over uitgepraat, omdat een smartphone zóveel mogelijkheden heeft.” Denk aan apps en koppelingen met andere apparaten zoals smartwatches, trackers, Google-Home etc. “Door de bijeenkomsten kwam duidelijk naar voren dat wat voor de één werkt, niet per se voor de ander hoeft te werken, dit is heel persoonlijk. Juist door er met elkaar over in gesprek te gaan krijgen mensen wel een beter beeld van wat er is, of hoe een bepaalde technologie voor hen zou kunnen werken.”
“Door de gesprekken merkte ik dat er nieuwsgierigheid is naar wat er allemaal op de markt is voor NAH-cliënten. Er werden niet voor niets tips uitgewisseld en notities gemaakt.”
Wat weerhoudt mensen om bepaalde technologieën te gebruiken?
Er kwamen uit de gesprekken drie belangrijke factoren naar voren die mensen kunnen weerhouden om ondersteunende technologie te gebruiken:
1. Onbekend wat er is
“Door de gesprekken merkte ik dat er nieuwsgierigheid is naar wat er allemaal op de markt is voor mensen met NAH. Er werden niet voor niets tips uitgewisseld en notities gemaakt. Mensen staan ervoor open om meer te leren over ondersteunende technologie, maar weten simpelweg niet dat er een bepaalde ondersteunende technologie bestaat. Dat laat ook meteen zien waar de lastigheid zit; Er is zóveel dat ondersteuning kan bieden, maar hier zelf naar zoeken vraagt veel tijd en concentratie. Ik merk dat ik dan vaak snel door de bomen het bos niet meer zie, en er dan maar mee stop. Ondersteuning hierbij is dus zeker welkom.”
2. Onbekend hoe te installeren of te gebruiken
“Ik denk dat er veel te behalen valt voor mensen met hersenletsel qua technologie. Maar voor het aanschaffen, installeren en gebruiken is vaak hulp of ondersteuning nodig. Vooral het aanleren en zorgen dat het gebruik van de technologie een gewoonte wordt vraagt vaak veel tijd en ondersteuning. Daarnaast moet je ook maar weten aan wie je deze hulp kan vragen, dat is vaak ook onbekend.”
3. Technologie is niet voor iedereen weggelegd
“Soms is een technologie niet voor een persoon weggelegd. Diegene heeft het dan wel geprobeerd, maar heeft ervaren dat het gebruik bijvoorbeeld te veel prikkels oplevert. Een voorbeeld daarvan is de slimme deurbel. Een deelnemer gaf aan dat dit te veel spanning en stress opleverde, en is er mee gestopt. Een ander voorbeeld is het gebruik van sociale media; voor de een is dit een manier om in contact te blijven met het persoonlijke netwerk, terwijl een ander juist aangaf er mee te zijn gestopt, omdat het te veel druk met zich meebrengt, wat leidde tot onrust en spanning.”
Conclusie Cilia
“Het was apart en leuk om het met de lotgenotengroepen over technologie te hebben. Het liefst willen we (mensen met NAH) met zo weinig mogelijk middelen, een zo efficiënt en tevreden mogelijk leven leiden. Maar het vinden van technologie die specifiek bij jou past is best lastig. Ik denk zelf dat ergotherapeuten hierbij een hele belangrijke rol kunnen spelen en dat dit nog niet altijd gebeurt. Ik heb bijvoorbeeld tijdens mijn revalidatie wél geleerd hoe ik mijn energie kan doseren. Denk aan het gebruik van wekkertjes, maar wat er verder geadviseerd werd aan technologische ondersteuning was héél minimaal. Hier ligt echt nog een kans om mensen met NAH en hun naasten meer bewust te maken waar technologie allemaal bij zou kunnen helpen. Daarnaast heb ik tijdens deze drie lotgenotengroepen gezien dat het met elkaar in gesprek gaan over het thema technologie ook kan helpen om inspiratie op te doen. Zelfs als je niet zo in technologie thuis bent. Dus ga het gesprek aan met elkaar, en wie weet vind je nog wel een nieuwe technologie die bij jou past!"
Om de mogelijkheden van technologie onder de aandacht te brengen voeren patiëntenvereniging Hersenletsel.nl en Academy Het Dorp tussen de zomer van 2025 en het najaar van 2026 campagne via de kanalen van de patiëntenvereniging. Dit doen we in samenwerking met een panel van meer dan 50 enthousiaste mensen met NAH en hun naasten, die hun ervaringen met ons delen en meedenken over de te bespreken onderwerpen. Deze campagne is mede mogelijk gemaakt door ZonMw (projectnummer 09347598234).
Dit bericht is gepubliceerd op 27 juni 2026.
