Aan de slag met slimme incontinentiezorg

Na meer dan 5 jaar onderzoek heeft Vivette van Cooten op 1 april 2026 haar proefschrift ‘Being SMART About Continence Care: Studying the Implementation, Effectiveness, and Cost-Effectiviness of Smart Continence Care for Persons With Profound Intellectual and Multiple Disabilities Living in Residential Care' verdedigd, en mag zij zich de allereerste promovenda van Academy Het Dorp noemen. Daar zijn we ontzettend trots op!

Haar proefschrift laat onder andere zien dat goed uitvoeren van de implementatie én het doen van wetenschappelijk onderzoek hiernaar belangrijk is voor het succes van technologische innovaties in de praktijk.

Vivette deed onderzoek naar de effectiviteit van slimme continentiezorg op het verminderen van lekkages en verschoningen bij mensen met ernstig meervoudige beperkingen (EMB). Ook bekeek ze de impact op de kwaliteit van leven van cliënten en interviewden zij zorgverleners en projectleiders over hun ervaringen. Een belangrijk onderwerp in haar onderzoek was de implementatie van het slimme incontinentiemateriaal in de dagelijkse praktijk van de gehandicaptenzorg. Want zonder goede implementatie kun je een zorgtechnologie niet effectieve inzetten.

Aan het onderzoek deden 6 zorgorganisaties mee, waardoor 29 locaties aan de slag gingen met slimme continentiezorg en zo 156 cliënten hebben bereikt. Een studie van deze grootte is uniek voor het onderzoeken van de effectiviteit van een interventie voor mensen met EMB.

De vraag “is slimme continentiezorg effectief” is niet met een simpel ja of nee te beantwoorden. De resultaten laten een gemengd beeld zien. “We zagen dat slimme continentiezorg leidde tot een grotere afname van het aantal verschoningen vergeleken met de afname in de controlegroep. Dit was in lijn met onze verwachting”, aldus Vivette. “Het gebruik van slim incontinentiemateriaal bleek niet effectief voor het verminderen van het aantal lekkages.”

Dat laatste vraagt om een toelichting. Vivette vertelt: “In de controlegroep, waar men reguliere incontinentiematerialen bleef gebruiken ging men door het onderzoek waarschijnlijk toch bewuster aan de slag met de continentiezorg. Hier, zagen we een daling van het aantal lekkages. In de groep die wel slimme incontinentiematerialen gebruikte, daalde het aantal lekkages over het algemeen ook, maar kreeg één organisatie juist te maken met méér lekkages. Daar speelde van alles: invalkrachten, corona en het slimme materiaal dat niet goed in gebruik werd genomen of niet goed paste bij de cliënten. De implementatie bleek hierdoor uitdagend, waardoor niet alle beoogde en mogelijke effecten van slim incontinentiemateriaal werden behaald”.

Daarnaast liet haar onderzoek zien hoe slimme continentiezorg in de praktijk kan worden geïmplementeerd. Dit leidde tot een implementatie stappenplan met praktische aanbevelingen.

“Goede implementatie van zorgtechnologieën is cruciaal om de effecten van deze zorgtechnologie ook te bereiken in de praktijk. Alleen is het nemen van de juiste implementatiestappen vaak complex. Door praktijk en wetenschap dichter bij elkaar te brengen met mijn proefschrift hebben wij een goed voorbeeld voor zowel wetenschap als praktijk neergelegd hoe je de implementatie kan aanpakken als het om een specifieke zorgtechnologie gaat”, aldus Vivette.

Dit onderzoek werd gefinancierd door ZonMw, programma goed Gebruik Hulpmiddelenzorg thuis (projectnummer 80853009819110).

Vivette voerde haar onderzoek uit onder de vlag van Academisch werkplaats ZoTeG | Academy Het Dorp en Academische werkplaats IMH | Tranzo, Tilburg University.

Dank aan promotoren en copromotoren: Brigitte Boon, Inge Bongers, Marieke Gielissen, Ghislaine van Mastrigt.